De donderdagavond film club

Journal d'un Curé de Campagne

De Franse film uit 1951 vond ik opeens tussen een aantal nieuw toegevoegde Franse , Italiaanse en Zweedse klassieke, opgepoetste films op Netflix. John had zelf een exemplaar van de film in zijn collectie staan maar dat betrof een Engels ondertitelde versie in een wat mindere kwaliteit, vandaar dat hij nog niet aan bod was gekomen tijdens onze filmkijkavondjes. Het verhaal heeft niet veel om het lijf. Een jonge priester krijgt als eerste parochie het Noord-Franse Ambricourt toegewezen. De inwoners van de stad zijn echter niet geïnteresseerd, en praten dan ook weinig met hem. In zijn dagboek beschrijft hij de strijd met zijn omgeving en het geloof, wat hem verder wegdrijft van het dorp en God. Journal d'un curé de campagne is de eerste echte typische film van regisseur Robert Bresson. Hier probeert hij voor het eerst zijn minimalistische stijl te ontwikkelen en werkt hij voor het eerst met wat hij noemt 'modellen'. Bresson wilde alleen werken met amateurspelers. Ze mochten geen emoties tonen; Bresson geloofde er namelijk in dat de kijker zelf moet bedenken wat een personage op dat moment voelt. Verder zijn er nog heel wat typische elementen; het feit dat het aantal dialogen en beelden op een minimum worden geprobeerd te houden, gebeurtenissen die buiten beeld blijven en waarvan we alleen geluidseffecten krijgen. De hele film is sober. Bresson was namelijk van mening dat anders de aandacht en dus de boodschap van de film zou verloren gaan. Centraal in zijn films staat de mens die leeft in een wereld van chaos en het lot moet ondergaan. Als kijker beleef je de pijn van de priester mee, zijn onbestemde geestelijke en lichamelijke misselijkheid en vooral zijn diepgaande eenzaamheid. De traagheid van de film en de afwezigheid van zichtbare emoties maakte dit een zware en complexe film om naar te kijken. Daarnaast begon dat gelaten, bleke smoeltje van Laydu begon me in de film meer en meer tegen te staan. Volgende keer maar weer eens wat luchtigers!

Lees meer »

À Bout de Souffle

2CV-tjes geparkeerd in de Parijse straten, een Citroën DS die door het landschap glijdt en een chauffeur met een gleufhoed op die een liedje zingt over zijn liefje Patricia... What's not to like? Maar het mooiste aan deze film is de vrouwelijke hoofdpersoon Jean Seberg en dat vond de regisseur van deze film blijkbaar ook. Echt een verhaal is er eigenlijk niet, alleen een einzelgänger die op de vlucht is voor iets en een mooi meisje opzoekt. Zij dwalen wat door de stad, hangen wat rond in koffie barretjes en hebben oppervlakkige gesprekken met elkaar, waarbij het vluchtige van de affaire wordt onderstreept door een nogal chaotische manier van filmen en monteren. Jean Seberd (allang dood) is prachtig als vroeg Twiggy-achtig stijlicoon in deze film. Ik weet zeker dat Isobel Campbell in het begin van haar zang carrière bij Belle and Sebastian hevig geïnspireerd was door deze film.

Lees meer »

The Stranger

Er staan weinig echt oude films op Netflix maar recentelijk is vreemd genoeg een relatief onbekende, maar erg sterke film geregisseerd door Orson Welles te zien, waarin hij zelf de rol van badguy op zich neemt. Welles probeerde destijds met deze film te bewijzen dat hij een echt commerciële film kon maken, en deze film hoort thuis in een rijtje kort na de oorlog gemaakte thrillers over de opsporing van Duitse oorlogsmisdadigers. Het verhaal is als volgt: een detective is na de oorlog op zoek naar een belangrijke oorlogsmisdadiger. Hij laat een andere nazi uit de gevangenis ontsnappen in de hoop dat deze hem naar diens voormalig superieur zal leiden. Inmiddels heeft de gezochte oorlogsmisdadiger een goede dekmantel gevonden in een klein Amerikaans dorpje. Hij staat zelfs op het punt om te trouwen met een vooraanstaand meisje, dat zijn verleden uiteraard niet kent. Als je nog niet zo bekend bent met het oeuvre van deze regisseur en nieuwsgierig bent naar zijn werk, zou ik deze echt eens gaan kijken op Netflix. De aangeboden versie is van uitstekende kwaliteit en duurt een film als Citizen Kane naar onze 21e eeuwse smaak wat lang om echt op gang te komen, bij deze film weet de kijker al vrij snel hoe de vork in de steel zit. Desondanks slaagt Welles erin om de spanning toch vast te houden, d.m.v. een aantal goede en spannende scènes. Net zoals in zijn andere films speelt Welles met uitvergroting en schaduwwerking om in spannende scenes het dramatische effect te vergroten, een truc die nog steeds effectief werkt. Welles is overtuigend als schurk en switcht continu van vriendelijk en hoffelijk naar dreigend en immoreel, waarbij hij hier en daar wat neigt naar overacting. Robinson is een erg fijne detective, die geraffineerd te werk gaat om Welles langzaam maar zeker te pakken te krijgen. Maar ook de bijrollen en de luchtige humor tussendoor zijn leuk. De restauranthouder, die met iedereen een potje wil dammen, voegt veel humor toe. Het geeft de film eenzelfde sfeer van provinciale goedmoedigheid met een onderhuidse dreiging als David Lynch tientallen jaren later succesvol toepaste in zijn oeuvre.

Lees meer »

Spellbound

De Hitchcock film Spellbound hadden we binnen de chronologie van onze filmavonden eigenlijk overgeslagen, maar al bladerend door het boek '1001 films die je gezien moet hebben', besloot ik deze, door Hitchcock liefhebbers als mislukking bestempelde film alsnog te gaan kijken. Ik was aangenaam verrast door deze film, die zwaar leunt op de visie op psychiatrische stoornissen in die tijd en daardoor wat gedateerd overkomt. Desondanks wordt het thema van onderdrukte herinneringen interessant uitgewerkt en op een ingenieuze manier verwerkt in een degelijk suspense verhaal. De in eerste instantie wat koele en rationele psycho-analiste Constance, gespeeld door Ingrid Bergman, wordt verliefd op de nieuwe directeur van de psychiatrische instelling waar ze werkt. Als blijkt dat hij lijdt aan geheugenverlies en hij niet blijkt te zijn wie hij zegt dat hij is, ontfermt ze zich over hem en ontstaat er een mysterieuze zoektocht naar zijn ware identiteit en het lot van de echte directeur. Spellbound is geschoten in Hitchcock's mooie zwart-wit fotografie. De film bevat een aantal leuke symbolische verwijzingen naar psychologie, het openen van deuren bijvoorbeeld. De briljante droomscène is ontworpen door Salvador Dali, en de onwerkelijke, bizarre visioenen, speelkaarten en vreemde landschappen zijn slim bedacht als de uiteindelijke sleutel waarmme de puzzel uiteindelijk wordt opgelost. Er zit ook een geniaal shot in de film van een geweer dat zich op het publiek richt en dan voor een milliseconde rode vonken laat zien, dat moet veel hartverzakkingen hebben opgeleverd destijds. Ook is het gebruik van de Themerin nieuw, een instrument dat later veel in Sciencefiction-films gebruikt zou gaan worden. Spellbound is een van de eerste keren dat Hitchcock zijn interesse voor psychologie en Freud toont, later zou hij deze onderwerpen veel vaker in zijn films naar voren laten komen.

Lees meer »

Bharat Mata (Mother India)

Mother India is een klassieker in de Indiase cinema en de grondlegger voor veel Indiase films in het Bollywood genre, die later gemaakt zijn. De muzikale zang- en dansintermezzo’s, die opgenomen zijn met een groot orkest, zijn hier nog wel het beste voorbeeld van. Op zich ben ik hier niet zo’n heel groot fan van, maar gelukkig is het aantal beperkt gebleven en klinken ze niet eens zo slecht. Wel vond ik de kleuren wat tegenvallen, maar het is tenslotte een film uit 1957, hopelijk komt er ooit nog eens een opgeknapte versie in de roulatie. We volgen het jonge stel Radha en Shyamu die in de problemen komen wanneer zij een lening afsluiten op hun land bij de lokale geldschieter Sukhilala om hun bruiloft te betalen. Hoeveel ze hem ook terugbetalen, hij vraagt steeds meer. Bij een tragisch ongeluk verliest Shyamu beide armen. Hij kan niet meer werken. Hij schaamt zich er voor een last voor zijn familie te zijn geworden en verlaat zijn vrouw. Radha moet nu haar zonen Ramu en Birju alleen opvoeden. De strijd die zij als alleenstaande moeder moet voeren, wordt nog gecompliceerd door overstromingen en honger en vooral het verdedigen van haar eer tegenover de opdringerige Sukhilala.De eerste helft van de film bevat prachtige beelden van het platteland en heeft een universeel sociaal realistisch thema dat nog steeds aanspreekt. Als de film overgaat naar de tweede helft van de film ontstaan er een aantal vreemde stijlbreuken in het verhaal, die soms goed en soms wat minder goed uitpakken maar wel voor wat meer dynamiek in de film zorgen. In een echte Bollywoodfilm horen een aantal vreemde snuiters te zitten die de film wat luchtiger moeten maken. De jonge Birju is zo'n personage die in de eerste helft van de film door zijn onbevangenheid en opvliegendheid voor dit soort momenten in de film zorgt, maar als Birju in de tweede helft van de film eenmaal volwassen is en zich nog steeds als een grote kleuter gedraagt, wordt het wat irritant. De film transformeert opeens naar een soort klucht, met een aantal andere malle dorpsfiguren. Vervolgens ontstaat er romantiek tussen de oudere broer Ramu en een dorpsmeisje en verandert de film ineens in een musical, met veel gehuppel en om elkaar heen gedraai en gedans in de velden. Vervolgens wordt er gevochten tijdens een dorpsfeest waarbij regisseur Mehboob Khan goed heeft gekeken naar Japanse Samoerai films en deze gebeurtenis mondt uit in een horror-achtige scene waarin Birju als een soort oranje geschminkte rambo-duivel zijn Nemesis Sukhilala naar het leven staat. Het einde van het verhaal doet sterk denken aan een Western, waarin Radha de eer van een dorpsmeisje verdedigd en daarvoor haar zoon Birju moet opofferen. Radha is in deze onderstaande scene een Bad-ass chick waar Tarantino ongetwijfeld door geïnspireerd is geweest toe hij het personage van The Bride bedacht.

Lees meer »

Fanfare

Gisteravond keek keek ik met John de Hollandse dorpskomedie Fanfare, over een hoog oplopende ruzie in het fanfarekorps van een waterrijk plaatsje. Krijns is een onwelgevallige muzikant in de lokale fanfare. Hij krijgt het aan de stok met Geursen en de verwensingen zijn niet van de lucht: 'Lelijke misdadiger dat je er bent. Ik zal je eens een lesje leren'. De 25-koppige fanfare valt pardoes uiteen in twee vijandige kampen. En beide heren moeten een meerderheid zien te verwerven om mee te kunnen doen aan een groot concours. Krijns haalt zelfs een dirigent (Albert Mol) uit de grote stad. Dat wordt natuurlijk hommeles! Gemiddeld kijken John en ik ongeveer 50 films per jaar met elkaar. De film van gisteravond was tamelijk luchtig en niet heel memorabel en dat maakt niet zoveel uit. De ene film spreekt je meer aan dan de andere, maar door verrassende thema's, kleurrijke personages, bijzondere omgevingen en een heel andere tijdsgeest, laten films je verder kijken dan je eigen, want door tijd en ruimte beperkte ervaringen.

Lees meer »

Letjat Zjoeravli (Als de kraanvogels overvliegen)

Vanavond gingen we voor onze filmkijkavond weer een stukje verder terug in de tijd, Letjat Zjoeravli oftewel The Canes Are Flying uit 1957, een oorlogsromance over Boris en Veronica die bij het uitbreken van de tweede wereldoorlog van elkaar gescheiden worden. Niet alleen een belangrijke film in de filmgeschiedenis, omdat het een breuk betekende met de tot dan toe onder Stalin gebruikelijke oorlogspropaganda, maar in de eerste plaats een prachtige, ontroerende film dankzij het innemende liefdespaar, de focus op de ontberingen van het gewone volk en vanwege het prachtige camerawerk, zoals te zien is in deze scène waarin alle componenten die de film sterk maken, bij elkaar komen. Veronica komt te laat om afscheid te nemen van Boris die naar het front vertrekt en zij zoeken elkaar in de menigte. Wat deze scène zo mooi maakt is het lange shot waarbij je, naast het zoekende paar, talloze mensen op hun eigen manier afscheid ziet nemen van hun geliefde.

Lees meer »

Ascenseur pour l'"Echafaud

Een moderne, Franse Film Noir, met een sfeervolle soundtrack van Miles Davis. Deze nam de muziek voor de film grotendeels geïmproviseerd op, met slechts een paar kleine aanwijzingen en grote lijnen voor zijn medemusici. Florence Carala is de echtgenote van Simon Carala, een rijke industrieel met belangen in olievelden. Ze overtuigt haar geheime minnaar Julien er van om haar echtgenoot te vermoorden. Julien heeft een goed doordacht plan, dat echter wordt gedwarsboomd doordat hij vast komt te zitten in een lift. Ondertussen wordt zijn nieuwe auto gestolen door een jong stel terwijl Florence naar hem op zoek gaat door de straten van nachtelijk Parijs. Louis Malle's film combineert veel ijzersterke elementen. Een ingenieus verhaal over een perfecte moord die door een klein detail niet meer zo perfect is, meeslepende camerastandpunten en dito montage, prachtige close-ups van het gezicht van Jeanne Moreau. De soundtrack van Miles Davis versterkt het broeierige nachtlevenssfeertje. Het is 1958 en de Nouvelle Vague kan van start gaan.

Lees meer »

North by northwest

Dit vond ik de meest onderhoudende film van Hitchcock, North by Northwest met Cary Grant die wordt opgejaagd door schurken en geheim agenten vanwege een persoonsverwisseling met een al dan niet bestaande spion. De persoonsverwisseling wordt al meer bijzaak, en de film heeft veel weg van een James Bond film waarbij het belangrijkste thema de vraag is of, en hoe, hij het meisje krijgt. Hitchcock schepte er een enorm genoegen in om allerlei obstakels op te werpen die een gelukkig samenzijn voor zijn hoofdpersonen in de weg stonden, met aan het eind een bizarre actiescene bovenop Mount Rushmore die zeer suggestief eindigt wanneer ze elkaar uiteindelijk kussen in de slaapcoupé van een trein terwijl deze een tunnel inrijdt.

Lees meer »

Cat on a Hot Tin Roof

Tennessee Williams staat bekend om zijn toneelstukken en boeken met voor die tijd, pikante onderwerpen. Zijn verhalen en stukken gaan vrijwel altijd over menselijke problemen en problemen in onderlinge relaties. De film is gebaseerd op Williams' gelijknamige toneelstuk uit 1955 en hier betreft het een gehele familie die onderling overhoop ligt. Het verhaal concentreert zich echter vooral op de verwikkelingen rond zoon Brick, prachtig neergezet door Paul Newman. Het onvermogen van Brick om zijn vrouw seksueel te plezieren was toen de film uitkwam in 1958 sowieso een pikant onderwerp, daarbij was het zo openlijk vragen om seks door een vrouwelijk hoofdpersoon eigenlijk not done. Bijkomend worden er enkele subtiele verwijzingen gemaakt naar het al dan niet homoseksueel zijn van hoofdpersoon Brick en ook dit was voor die tijd nogal gewaagd. In het toneelstuk lag deze dubbele agenda van de hoofdpersoon er nog wat dikker bovenop, maar de makers kozen ervoor om dit wat in te dammen. Dat was de reden dat Tennessee Williams niets met de film te maken wilde hebben nadat deze verschenen was. Paul Newman werd genomineerd voor een Oscar voor deze film en terecht wat mij betreft. Ook genomineerd werd Elizabeth Taylor, ook zij zet een fantastische rol neer en wat een mooie vrouw was dit toch. Ten tijde van de opnames was ze pas 26 jaar en deze rol betekende voor haar een overgang naar meer volwassener rollen. De film werd in totaal zes keer genomineerd voor een Oscar, naast de twee nominaties voor de hoofdrolspelers, onder andere nog voor Beste Regisseur en Beste Film. Geen van de nominaties werd verzilverd, maar dit doet niets af aan de kwaliteit van de film.

Lees meer »

Pickpocket

Michel  is een ontevreden jonge intellectueel die uitgroeit tot een geobsedeerde zakkenroller met een verwrongen wereldbeeld. De scenes over het zakkenrollen zijn virtuoos gefilmd en is dan ook de belangrijkste bezigheid van Michel omdat het hem het meest intieme intermenselijke contact oplevert. Na verloop van tijd is het hem niet meer om het geld te doen en het maakt hem ook niet meer uit of hij gepakt wordt of niet.

Lees meer »

Les quatre cent coupes (The 400 blows)

Deze film, over een jongen die maar niet deugen wil, is het debuut van Francois Truffaut, die met deze film in een klap beroemd werd en de weg baande voor andere jonge Nouvelle-Vague regisseurs Zijn films zijn het meest toegankelijk van deze nieuwe filmstroming van de jaren ’60, voornamelijk omdat hij op het eerste gezicht niet veel van de kunstgrepen en experimenten van zijn collega’s gebruikte   De film volgt de twaalfjarige Antoine Doinel die met zijn ouders in een armoedig appartement in Parijs woont. Hij zorgt voor heel wat problemen, thuis en op school, en voelt zich weinig geliefd door zijn ouders – die hem vooral onbewust verwaarlozen. Hij spijbelt veel, en denkt dat hij aan zijn eenzame leven kan ontsnappen door kleine misdaden en ongehoorzaamheden te begaan. Maar wanneer hij er een teveel begaat, wordt hij naar een heropvoedingsinternaat gestuurd. Een aantal van de scènes uit de film zijn uitgegroeid tot stijlvoorbeeld en referentiekader voor latere filmmakers, zoals te zien is in onderstaand fragment over de invoeden van mijn favoriete regisseur Wes Anderson.

Lees meer »

Hiroshima, mon amour

John vond het tamelijk slaapverwekkend, ik vond de film van een hypnotiserende schoonheid. Twee eenzame mensen, een Japanner en een Française, beide getekend door de Tweede Wereldoorlog, vinden elkaar in een kortstondige affaire. Vanuit de tegenstelling tussen hun tederheid en de verwoestingen in de stad herinnert de vrouw zich wat ze in de oorlog in Frankrijk heeft meegemaakt toen ze een verhouding had met een Duitse soldaat die vlak voor de capitulatie sneuvelde. Haar mooie en schrijnende herinneringen worden tijdens haar korte relatie met de Japanner steeds intenser. Bespiegelingen, mijmeringen, terugblikken, ik hou er van.

Lees meer »

Rio bravo

Stel je eens voor: je bent John Wayne. Je bent sheriff in een afgelegen Western stadje. Je hebt een moordenaar opgepakt en wacht op versterking, maar die komt niet opdagen omdat de postkoetsen onklaar gemaakt zijn. Ondertussen ben je omsingeld door desperado's en huurmoordenaars, wachtend op een kans hun maatje te bevrijden. Een Mariachi band in de nabijgelegen kroeg speelt al dagen hetzelfde deuntje dat onder je huid kruipt, "Het lied van de verliezer". Je hebt jezelf ten einde raad opgesloten in de bajes samen met je enige bondgenoten, een kreupele oude vent met een slecht gebit, een puber en de dorpsalcoholist.... Wat nu? Natuurlijk, daar komt een musicalnummer aan, het is tenslotte het jaar 1959!

Lees meer »

Witness for the Prosecution

Een slim en met humor gemaakt, ouderwets, sinister en wezenlijk rechtbankdrama, naar een verhaal van Agatha Christie, dus voorzien van onverwachte wendingen en amusante details. De levendige personages werden gespeeld door een uitstekend opererende cast, met daarin centraal een ijzersterke, praatzieke en ondeugende Charles Laughton en een uiterst effectief spelende Marlene Dietrich. De veelzijdigheid van regisseur Billy Wilder wordt hier weer onderstreept. Marlene Dietrich was zo overtuigd dat ze een Oscar voor haar rol van Christine ging krijgen dat ze de introductie van haar Las Vegas show veranderde om de nominatie te vermelden. Dietrich werd echter niet genomineerd.

Lees meer »

Anatomy of a murder

Jaren geleden was ik verslingerd aan de advocatenserie Ally Mc Beal. Onderwerp van de serie was een groep jonge advocaten van een advocatenbureau, dat de meest vreemde rechtszaken aannam en de zaak vrijwel altijd wist te winnen. Het advocatenbureau werd bevolkt door rare snuiters, briljant in hun werk maar veelal met een steekje los. Aan die serie moest ik denken toen John en ik gisteren deze film zagen. Een kansloze rechtszaak, een vreemde snoeshaan als advocaat met onconventionele technieken, ik weet vrij zeker dat de makers van de serie goed naar deze film hebben gekeken.

Lees meer »

Ben Hur

Ook weer zo'n klassieker waar je niet omheen kunt, Ben-Hur. Het verhaal gaat over de ondergang en herrijzenis van Judah Ben-Hur, een rijke Joodse handelaar, waarbij en passant Jezus een aantal keren opduikt op cruciale momenten. Overigens uitsluitend op de rug bezien, met prachtig glanzend en golvend haar als in een shampoo reclame. Het einde van de film, tevens het einde van het leven van Christus, wordt aangezet met aanzwellende vioolmuziek, de melaatsen worden genezen en iedereen vergeeft elkaars daden. Jammer van de mierzoete ontknoping want de rest van de film heeft veel vaart en spanning.

Lees meer »

Gigi

Vanavond een film met, laten we zeggen, een luchtiger karakter dan de Hitchcock van vorige week donderdag. Dit keer Gigi, wat niet een heel bijzonder verhaal heeft, voorzien is van tamelijk slechte liedjes die nog vals gezongen worden ook. Goed voor 9 Oscars in 1958 en volgens het Grote Boek van de 1001 films die je gezien moet hebben "een heerlijke film". Niet mijn kopje thee.

Lees meer »