De donderdagavond film club

Cría Cuervos

"Breng een raaf groot en hij pikt je de ogen uit" Aan dit spreekwoord ontleende Saura de titel van zijn film over dood en verlies ten tijde van de dictatuur onder Franco. De opening van de film heeft iets spookachtigs: de achtjarige Ana komt midden in de nacht naar beneden en loopt naar de slaapkamer van haar militaire vader. Vervolgens komt er een vrouw uit de kamer die in een snel tempo het huis uitvlucht. Haar vader ligt dood op bed. De film had vervolgens, ook door de latere geestverschijningen van haar moeder, gemakkelijk kunnen uitpakken als een angstaanjagende horrorfilm maar kiest een hele andere invalshoek. Als ook de moeder ziek wordt en sterft focust de film zich op Ana en haar twee zusjes die moeten omgaan met dood en verdriet. Cría Cuervos is geschoten in de zomer van 1975; de tijd dat dictator Franco op sterven lag. De strijd tussen Ana en de tante die komt om voor de zusjes te zorgen, kan worden gezien als synoniem voor de Spaanse bevolking ten opzichte van de Franco dictatuur. De tante is autoritair en probeert de plek van de moeder van de zusjes in te nemen. Ana's moeder was goed en lief, maar werd in haar vrijheid beperkt door haar man en Ana is er van overtuigd dat haar moeder daarom is overleden. Dat gebeurde ook met de socialistische regering die democratisch aan de macht was gekomen. Franco pleegde een coup op deze regering wat de burgeroorlog en daaropvolgend de dictatuur van Franco tot gevolg had. Deze symboliek ligt er gelukkig niet erg bovenop en het verdriet van Ana is heel invoelbaar, zoals in de scène dat Ana en haar zusjes zich gaan verkleden en daarna een toneelstukje opvoeren waarin ze hun overleden ouders nadoen, of wanneer Ana droomt over haar moeder en midden in de nacht huilend wakker wordt. Ana Torrent is geweldig in haar rol als de jonge Ana, als het meisje dat omgaat met verdriet en volwassen wordt, maar Geraldine Chaplin is ook indrukwekkend als de moeder van Ana en de volwassen Ana. Tenslotte is dat liedje 'Porque te Vas' van Jeanette geweldig, het maakt het zware onderwerp wat luchtiger te behappen.

Lees meer »

The Man Who Fell to Earth

Nicolas Roeg is een eigenzinnige eigenzinnige Britse filmmaker waarvan ik eerder de films Performance (met Mick Jagger als losbollige oudere popster) en het schokkende Don't Look Now zag, met Donald Sutherland en Julie Christie op zoek naar betekenis na de dood van hun dochtertje. Deze sciencefiction film gaat over een buitenaards wezen dat op aarde belandt op zoek naar water voor zijn stervende planeet. De alien, succesvol vermomd als mens, wordt gaandeweg steenrijk door lucratieve nieuwe technologieën te introduceren. Hij valt ten prooi aan menselijke ondeugden, met name alcohol, en aan menselijke belagers. Zijn missie om water mee te nemen naar zijn planeet faalt en hij wordt uiteindelijk in de steek gelaten als hij niet meer van nut is voor de mensheid. David Bowie speelt zijn rol vol overtuiging, en blijkt de perfect keuze voor het alien personage. De tussenstukjes, gefilmd vanaf de 'andere' planeet, met de aliens en het stuk plaggenhut op rails doen visueel gezien wat gedateerd aan.

Lees meer »

O Thiassos

O Thiassos speelt zich af in het Griekenland dat onbekend is voor toeristen. Het Balkanachtige, kille, en winderige landschap vormt het decor van deze film waarin de opkomst van het nationaal socialisme, de tweede wereldoorlog en de daarop volgende dictatuur wordt getoond door middel van de belevenissen van een rondtrekkend theatergezelschap dat probeert tussen 1939 en 1952 een 19e eeuws toneelstuk op te voeren. De film volgt de lotgevallen van de acteursgroep, waarvan er een gaat collaboreren bij de nazi's, een ander zich aansluit bij de partizanen en een van de actrices wraak wil nemen op haar moeder, omdat zij haar de schuld geeft van de dood van haar vader. De maar liefst 4 uur durende film bestaat uit slechts 80 (enorm lange en trage) shots, wat in cinematisch opzicht ongetwijfeld knap gefilmd is, maar de film ook ongelofelijk saai maakt. Al met al vond ik het een taaie zit met een verhaal dat moeilijk te volgen was.

Lees meer »

Picnic at Hanging Rock

Eenmaal vijf minuten in de film Picnic at Hanging Rock dacht ik te weten waar deze heen ging. De film begint bedrieglijk lieflijk met een aantal meisjes in een kostschool die lol met elkaar maken, elkaars haren kammen en wat roddelen over elkaar. De film lijkt door het ouderwetse sfeertje op te bouwen naar een Les Liaisons Dangereuse-achtig valse krengen-drama, maar verandert tijdens een uitstapje in een bovennatuurlijk suspense verhaal. Een groepje meiden gaan met hun leerkrachten picnicken vlakbij een mysterieuze berg, waarna een paar meiden besluiten om de berg op te gaan. Hierop volgt een klim waarin de meiden zich onderweg om onverklaarbare redenen bevrijd voelen van allerlei conventies; ze trekken onderweg hun kleding uit en raken al meer in een soort hysterische extase. Daarna blijken ze te zijn verdwenen en ook een van de juffen die ze gaat zoeken, verdwijnt zonder een spoor. Er worden verschillende verklaringen onderzocht door lokale politie en dorpsgenoten zonder resultaat. Als uiteindelijk een van de meisjes wordt teruggevonden, blijkt ze niets van het voorval te kunnen herinneren. Regisseur Peter Weir maakt op subtiele wijze gebruik van tegenstellingen waarmee hij het verhaal vertelt. De strenge structuur van het kosthuis waar de meisjes wonen tegenover de onvoorspelbare vrijheid van de natuur en de onderdrukking van seksualiteit in de Victoriaanse periode waarin het verhaal zich afspeelt tegenover de overgave aan de vrijheid als de kostschoolmeisjes een dagje uit zijn naar Hanging Rock. Het fijne van deze film is dat deze zich niet zozeer focust op het opsporen van de meisjes, maar eerder op het neerzetten van een dromerige, etherische sfeer. De film ademt zoveel sereniteit uit dat het haast onheilspellend wordt. Alsof er hogere machten bij betrokken zijn die met het blote oog niet te zien zijn.

Lees meer »

Zerkalo/ De Spiegel

Zerkalo, van de befaamde Russische regisseur Andrei Tarkovski, is een autobiografische, persoonlijke film, vergelijkbaar met Amarcord van de eveneens befaamde Italiaanse regisseur Frederico Fellini. Maar waar Fellini in korte alledaagse fragmenten de schoonheid van het leven laat zien, pakt Tarkovski het poëtischer aan. Het is een film waarin bewust veel gewerkt wordt met tijd en bewustzijn. De film speelt zich afwisselend af in drie tijdsperioden (voor, tijdens en na de oorlog) en in verschillende manieren van bewustzijn: werkelijkheid (het gebeuren op dat moment), geschiedenis (herinneringen aan vroeger) en droombeelden. Dit alles wordt versterkt door het continue déjà-vu gevoel wat in de film verborgen zit; vele gebeurtenissen vinden meerdere keren plaats: eerst als een gedroomd of werkelijk gebeurd iets- later als een vage herinnering aan vroeger.

Lees meer »

Monthy Python and the Holy Grail

In de jaren 90 hadden wij thuis een bakbeest van een computer staan, met daarnaast een bak vol floppy-disks met daarin een select aantal fantastische computergames als Prince of Persia, het rode-oortjes-spel Leisure Suit Larry in the Land of the Lounge Lizards en deze topper: The Quest For The Holy Grail. Dat was een avonturenspel, geheel gemaakt in de geest van Monthy Python met allerlei ingebouwde absurditeiten waardoor je op onverwachte momenten weer geheel terug bij af was. Uren zijn John en ik zoet geweest met uitdagingen als Tetris spelen met pestdoden waarvan er plotseling een ging bewegen (I'm not dead!) heksen op de brandstapel waarmee je een lied moest componeren (I'm not a witch!) een zwaardgevecht met The Black Knight die maar niet dood wilde (It's just a fleshwound) en een konijn dat je hoofd er af beet als je hem niet snel genoeg opblies met een handgranaat dat niet kon aftellen. Al deze scènes, met in ons hoofd het bijbehorende spel, kwamen weer langs bij het kijken van deze film. Grappig daarbij was, dat Roan die een stukje meekeek, de uitkomst van enkele scènes tijdens het kijken wist te vertellen. Via YouTube of andere sociale media kanalen gericht op kinderen wordt er blijkbaar vaak gerefereerd naar deze film, en terecht want heel veel van de afzonderlijke scènes zijn nog steeds hilarisch. Het bedenken van dit soort absurdische scènes was natuurlijk ook de core business van de mannen van Monthy Python. Hoewel ik de inventiviteit van de makers die maar een klein budget tot hun beschikking hadden, enorm kan waarderen (de ridders met de klappende kokosnoten tijdens het draven over de paden is uit nood bedacht, er was geen geld voor echte paarden) werd het hier en daar zelfs voor mij wat te melig. Als geheel vond ik de film ook niet heel prettig kijken, vooral niet door de typisch jaren 70 knipselanimaties dat het geheel anno 2021 een wat oubollig karakter geeft.

Lees meer »

Dog Day Afternoon

Dog Day Afternoon vertelt het absurde, maar waargebeurde verhaal van een uit de hand gelopen overval in Brooklyn. Al Pacino (Sonny) en John Cazale (Sal) zijn twee schlemielen die zo zouden kunnen zijn weggelopen uit een Coen Brothers film, ware het niet dat de Coen Brothers pas tien jaar later begonnen met films regisseren. Sonny en Sal waren van plan er snel met gemakkelijk geld vandoor te gaan zonder iemand pijn te hoeven doen, maar worden voor de overval plaats vindt al in de steek gelaten door een derde medeplichtige. Vervolgens wordt de bank binnen no-time omsingeld door een overdreven hoeveelheid politie. Sonny en Sal zien geen andere mogelijkheid dan het bankpersoneel te gijzelen. Dankzij de op de straat plaatsvindende onderhandelingen met de politie wordt Sonny door de toegestroomde menigte en de grote mediabelangstelling, eventjes een alternatieve volksheld. De film laat de menselijkheid zien achter een bankoverval. Geen meedogenloze man die mensen slaat of neerknalt. Integendeel, Sonny lijkt zich haast te verontschuldigen voor de situatie waarin hij zich bevindt. Deze sympathie wordt ook uitgestraald naar de kijker. Geen op geld beluste maniak, maar een overval om de geslachtsoperatie van zijn vriend te betalen, wat wel een erg bijzonder  plot vormt. Weer eens wat anders dan geld voor een ziek kind. Daarnaast geeft de film een prachtige sfeerschepping van het New York op een hete dag in de jaren 70.

Lees meer »

One Flew Over The Cuckoo's Nest

Op de middelbare school was ik een enorme boekenwurm. Ik las zelfs meer boeken dan ik eigenlijk hoefde van de leeslijst, en ik las alles in de originele taal. Net als met films, geeft een boek een tijdsbeeld mee waardoor je beter kunt inleven hoe het is om in die historische context te leven. Misschien wat streng voor mezelf, maar ik vond destijds dat de ultieme boekbeleving in de originele taal plaatsvond. Helaas had ik een Engelse juf die gewend was aan leerlingen die zich er gemakkelijk vanaf maakten. Zij pakte me op kleine feitjes die ik, volledig in beslag genomen door de gebeurtenissen in het boek en het inleven in de personages, over het hoofd had gezien. Voor mijn mondeling kreeg ik slechts een 6,5, omdat ik de namen niet wist van een aantal randpersonages die niet in een verfilming voorkwamen, of een Engelse straatnaam niet paraat had die in de Nederlandse versie vertaald was. Zwaar teleurgesteld verliet in het klaslokaal, terwijl de Engelse juf een zelfvoldaan lachje wegdrukte.

Lees meer »

Deewaar

Voor het Bollywood genre heb ik, in tegenstelling tot de reguliere musical, wel weer een zwak. De film ontwikkelt zich vaak, ondanks het magere verhaal, tergend langzaam en dat de cast om de haverklap in uitbundig gezang uitbreekt doet het geheel ook niet vlotten. Het is waarschijnlijk de combinatie van uitbundige kleuren, het hoge camp-gehalte en het vaak 19e eeuws-Jane-Austen-aandoende liefdesverhaal (jongen en meisje vinden elkaar leuk maar het standsverschil/ de zeden/ de familie staat het niet toe) dat mij aanspreekt in dit soort films. Deewaar is een Bollywood film met weinig gezang en met een script dat nu eens niet in een paar zinnen te vertellen is. Verlaten door haar echtgenoot, wordt Sumitra Verma gedwongen om haar twee jonge zonen alleen op te voeden. Jaren later worstelt de familie hier nog mee. Haar oudere zoon, Vijay, is een arbeider in de havens van Bombay en raakt op het verkeerde pad; haar jongere zoon, Ravi, is werkloos en is verliefd op de enige dochter van de Commissaris van de Politie, Leena Narang. Dankzij de Commissaris, krijgt Ravi werk bij de politie en wordt er een opleiding voor hem geregeld. De twee broers komen vervolgens lijnrecht tegenover elkaar te staan, waarbij de moeder gedwongen wordt partij te kiezen. Bombay vormt een spectaculaire achtergrond voor scènes in havens, drukke straten en dure hotels. Deze scènes hebben hetzelfde typische jaren 70 rauwe en broeierige sfeertje als films als Get Carter of The French Connection en zitten bomvol actie en Jackie Chan-achtige vechtpartijen vergezeld door nerveuze moderne jazzmuziek. De scènes waarin meer een psychologisch spel wordt gespeeld zitten vol extreme close-ups a la Sergio Leone, met muziek die in diens Westerns niet zouden misstaan. Om het eigen publiek niet al te veel te vervreemden heeft regisseur Yash Chopra er twee klassieke Bollywood nummers in verwerkt die uiterst smaakvol worden uitgevoerd. Ondanks dit allegaartje aan filmstijlen zijn er wel degelijk elementen die de film boeiend houden en het verhaal diepgang geven. De tatoeage van Vijay welke letterlijk zijn lot vastlegde bijvoorbeeld. Of de ijzeren badge dat hij, als atheïst van een islamitische havenarbeider kreeg en meerdere malen zijn leven redt. Tot hij hem kwijtraakt en sterft in de armen van zijn moeder in de tempel die hij nooit wilde betreden. Jammer dat deze film niet bekender is bij het grote publiek, aangezien het een van de meer toegankelijkere Bollywood producties is, een moderne, stadse tegenhanger van Mother India. De film is zelfs zo onbekend dat ik er geen fragment van op YouTube kan vinden, alleen dit filmpje waarin wordt uitgelegd waarom het zo'n goede film is.

Lees meer »

A woman under the influence

A woman under the influence laat de gevolgen van geestesziekte zien, nu eens niet vanuit het personage zelf maar welke impact van de ziekte heeft op een gezin. Nick Longhetti probeert om te gaan met de mentale instabiliteit van zijn vrouw. Ondanks haar bizarre gedrag probeert hij de situatie binnen het gezin zo gewoon mogelijk te houden. Maar wanneer het gedrag van zijn vrouw de kinderen begint te beïnvloeden heeft hij geen andere keuze dan haar te laten opnemen. Het is een waarheidsgetrouw portret geworden, met een hoofdpersoon die zich bewonderenswaardig staande weet te houden ondanks al haar tics en angsten. Gena Rowlands vertolkt op verbluffende wijze de rol van de psychisch gestoorde vrouw die sterk onder de invloed leeft van haar, het misschien goed menende, maar lompe en opvliegende man en een bemoeizieke, ook al niet verstandige familie en relaties.

Lees meer »

The Texas Chainsaw Massacre

Dat ik geen fan ben van het Horrorgenre is een understatement. Dus deze film, die ook in het boek '1001 Films die je gezien moet hebben' staat beschreven, onderging ik met flinke tegenzin en een kussen voor mijn hoofd als de inhoud mij wat te grafisch werd. Waarom de film gezien moet worden is mij een raadsel. Er worden mensen afgeslacht op onvoorstelbaar brute wijze, er zijn ellenlange achtervolgingen, er is een hele rare diner scène met een ongeloofwaardige vampier gevolgd door een knullige ontsnapping en opnieuw een oneindige achtervolging. De gillende Sally was op den duur ontzettend vervelend. Je zou haast hopen dat ze haar de kop insloegen. Het personage Leatherface heeft blijkbaar voor de liefhebbers van het genre de tand des tijds doorstaan en zette destijds een nieuwe standaard voor slasherfilms. Aangezien er in 2003 een remake van kwam, blijkt er vertrouwen te zijn geweest dat het verhaal een nieuwe generatie ook zou aanspreken. Best knap voor een film met een klein budget en een onbekende cast dat de film onder extreme omstandigheden maakte (de cast draaide 16 uur per dag tijdens een extreem warme zomer in Texas) The Texas Chainsaw Massacre is geen pretje om naar te kijken. Geen vermakelijke slasher met een knipoog, maar een angstaanjagende nachtmerrie, waarbij je als slachtoffer weet wat je staat te wachten en je kunt niet anders dan afwachten.

Lees meer »

Turks Fruit

Na The Rocky Horror Picture Show en The Wicker Man leken John en ik onze portie jaren 70 bioscoop-pornografie wel even gehad te hebben. Turks Fruit doet hier nog een schepje bovenop. Het verhaal van de onstuimige seksuele relatie tussen de losbandige beeldhouwer Eric en de uit een keurig burgerlijk milieu afkomstige Olga, las ik destijds, met rode oortjes, voor mijn VWO leeslijst. De verfilming werd op het Nederlands Filmfestival in 1999 uitgeroepen tot beste Nederlandse film van de eeuw, waar ik het niet helemaal mee eens ben. Een van de thema's van het boek is de vergankelijkheid; van de liefde, vertaald naar het verval van schoonheid en de aftakeling van het lichaam. Paul Verhoeven dikt dit thema lekker aan door alle mogelijke lichaamssappen de revue te laten passeren in deze film: bloed, urine, sperma, stront, wondvocht, vruchtwater, braaksel, en schept er genoegen in dit zo expliciet mogelijk in beeld te brengen. Dat expliciete hoeft van mij niet zo, het mag best wat aan de verbeelding overlaten, daarom prefereer ik in de meeste gevallen het boek boven de film. Daarbij vind ik Monique van der Ven een wat simpele, kinderlijke weergave van het personage weergeven. Enkele scènes uit de film zijn natuurlijk iconisch, ook vanwege het muzikale thema van Rogier van Otterloo, zoals de scène waarin het verliefde stel op de fiets onderweg is naar hun bruiloft.

Lees meer »